مروری بر تاریخچه باغ و باغسازی در ایران و جهان(قسمت اول)

در سنت کهن ما بقای شهر به وجود باغ بستگی داشت وشهر تا زمانی می توانست به هستی خود ادامه دهد که در مدخل آن باغ مستقر باشد. در مورد شهرهای تاریخی بدون طرح اولیه مشاهده می کنیم که ریخت شهر به نوعی تابع شکل مهیا ساختن زمین جهت کشاورزی و باغ های جوار شهر و به ویژه شیوه ی آبیاری می بوده و شهر به بهای آنها رشد می کرده است.

بر مبنای این اعتقاد آب به عنوان منشا حیات توسط باغ از سینه خاک گرفته و در شهر پخش می شد، باغ توان های محیطی پنهان را آشکار و با زندگی بخشیدن به قطعه زمینی منشا حاصل خیزی و زیبایی می گردید.

طرح موجود در دیواره ی تخت جمشید بر اساس احترام به طبیعت

ساختار اولیه ی شهر در دوران صفویه به صورت چهار باغ، در اصفهان، شیراز و کاشان و دیگر شهرها از رابطه تنگاتنگ میان باغ و شهر شهادت می دهد اما با گذشت زمان و با تغییر ساختار شهر نقش اساسی باغ در روند شکل گیری شهر از بین می رود و همراه با آن این فضای بهشتی به دست فراموشی سپرده می شود.

باغ ارم، شیراز

باغ فین، کاشان

در طول قرن19با توسعه روزافزون شهرها و شکل گیری کلان شهرها، در زمینه ی برنامه ریزی فضای باز عمومی، لکه هایی از طبیعت به نام پارک، به منظور رفع نیازهای اجتماعی و زیباسازی منظر شهری جایگزین باغ های خصوصی شدند. در دوران معاصر توسعه فضای شهری از طریق احداث انواع پارکها، نوارهای سبز در گذرها و در حاشیه شهر برنامه ریزی می شود.

در عصر حاضر در سایر کشورها در محیط دانشگاهی و در میان معماران منظر مطالعاتی در مورد احداث باغ های شهری در سطوح مختلف شهر انجام می گیرد. در اروپا در مراکز تاریخی فراهم کردن فضای آرام و آفتابی روز به روز مشکل تر می شود، تبدیل پشت بام ها به باغ ها به تدریج محبوبیت بیشتری پیدا می کند و به منظور استقرار این نوع باغ ها در مسیر گردش و اتصال آنها به یکدیگر تحقیقاتی در زمینه ی سازه ی بنا انجام می گیرد.

از آغاز قرن20در فرهنگ معماری و طراحی منظر طراحی باغ بام ها مورد توجه پیشگامان جنبش مدرن بوده است. در این زمینه تلاش های لوکوربوزیه به منظور تبدیل سطوح بام ها به باغ و فضاهای خدماتی چشمگیر می باشد.در سال1975با احداث بناهای مسکونی برای 1600نفر در مارسی لوکوروزیه توانست کلیه ی ایده های خود را در مورد معماری و رابطه ی آن با محیط طبیعی(باغ و پارک)را پیاده کند، فضاهای تجار ی و تفریحی در یکی از طبقات میانی و فضاهای ورزشی و تفریحی را روی پشت بام جانمایی می کند.

Sky Garden House

Sentosa,Singapore

در فرانسه در سالهای 1965تا1970پشت بام بیشتر مجموعه های مسکونی به خصوص در نوشهرها با الهام از بناهای لوکوربوزیه به صورت باغ و فضای مورد استفاده ی ساکنین طراحی می شدند.

باغ ایرانی حاصل تعامل زیبای بین انسان ایرانی و طبیعت پیرامون است؛ در باغ ایرانی عناصر طبیعی باغ به نحوی فرحبخش و چشم نواز در کنار عناصر انسان ساخت به نظم درآمده است. تعاریف مختلفی در باب باغ ایرانی و واژه های مرتبط با باغ وجود دارد؛ سلسله مباحث واژه شناسی باغ ایرانی تعاریف و دیدگاه های مختلف را در مورد این پدیده منظرسازی بازگو می کند:

باغ ارم، شیراز

در دورة هخامنشيان و پس از آن در سرتاسر سرزمين ايران، تعداد بي‌شماري باغ‌هاي بزرگ و باشكوه وجود داشته، چنانكه گزنفون چندين بار به آنها اشاره نموده است. اين‌گونه باغ‌ها كه در يونان آن زمان وجود نداشت، با همان واژه‌ فارسي در آن سرزمین به كار رفت. اين واژه در زبان يوناني Paradeisosو در زبان انگليسي به صورت Paradiseبه معني بهشت به كار برده مي‌شود.

 بنابه گفته گزنفون، چهار قرن و نيم پيش از ميلاد، در ليسريا باغي زيبا و بزرگ مي‌بوده كه بنام (پاراديس) خوانده مي‌شده است. باغ‌هاي معلق بابل نيز كه به وسيله بخت‌النصر و به خاطر همسر ايراني وي، دختر فرمانرواي ماد، احداث شده‌اند بر طبق همان اصول طرح پاراديس ايجاد گرديده، به طوري كه از نظمي خاص و الگويي مناسب برخوردار و تا زمان اسكندر هم برجاي مانده بوده‌اند.

واژة پارادئزا در اوستا دو بار به كار برده شده و از دو جزء تشکیل شده است: جزء اول Pairiبه معناي پيرامون و ديگري Daezaبه معناي انباشتن و ديوار كشيدن، كه بر روي هم به معناي درختكاري و گلكاري پيرامون ساختمان مي‌باشد. نام ديگر اين فضاي سبز "باغ" است، واژه‌اي فارسي كه در زبان پهلوي نيز به همين شكل Baghبه كار برده شده است.

باغ های معلق بابل

گرد آوری: طراحی ومعماری فلات